Kang Jiyoung is een Zuid-Koreaanse auteur die bekendstaat om haar romans over vrouwelijke moordenaars. Ze brak door met thrillers waarin alledaagsheid en geweld op een ongemakkelijke manier samenkomen, een stijl die later ook de basis vormde voor de Disney+-serie A Shop for Killers, gebaseerd op haar boek The Killer’s Shopping Mall. Met Mevrouw Shim is een huurmoordenaar verschijnt haar werk voor het eerst buiten Azië; de vertaalrechten werden verkocht aan zeventien landen, waarmee ze zich in één klap positioneert als een van de opvallendste nieuwe stemmen binnen de Koreaanse misdaadliteratuur.
In Mevrouw Shim is een huurmoordenaar glijdt de 51‑jarige, pas ontslagen slager en alleenstaande moeder Eunok Shim vrijwel moeiteloos een nieuw bestaan in: dat van huurmoordenaar. Een ogenschijnlijk onschuldige vacature bij een detectivebureau ontpopt zich tot het begin van een carrière waarbij ze met een mes in de hand door de schaduwen moet manoeuvreren. Terwijl ze opdrachten uitvoert, opent zich rondom haar een netwerk van concurrenten, slachtoffers en schimmige opdrachtgevers. Wat begint als noodzaak om te overleven, verandert in een verstikkende werkelijkheid waarin mevrouw Shim niet alleen fysiek en mentaal op de proef wordt gesteld, maar vooral zichzelf niet mag verliezen…
Wie begint aan Mevrouw Shim is een huurmoordenaar merkt al snel dat dit boek zich weinig aantrekt van westerse thrillerconventies. Is dat goed? Is dat slecht? Dat hangt vooral af van je bereidheid om je mee te laten voeren door een stijl die meer Aziatisch is dan Europees. Westerse thrillers staan bekend om hun actie, sfeer en detail. Koreaanse thrillers – en deze in het bijzonder – zijn minder expressief, sober, anders gestructureerd en typeren zich door een donkerder sfeerbeeld. Jiyoung werkt met korte, precieze observaties die aanvoelen alsof je in een televisieprogramma valt dat al bezig is, zonder dat iemand je heeft verteld waar je naar kijkt.
We schakelen van mevrouw Shim naar haar baas, een slachtoffer, een spion en een stel dat in hun appartement wordt vastgehouden. En zo volgen nog talloze perspectiefwisselingen. Door de Koreaanse namen zijn die niet altijd even makkelijk uit elkaar te houden, maar dankzij de namenlijst achter in het boek blijft alles toch goed te volgen.
Elk hoofdstuk voelt als een opzichzelfstaand verhaal, een puzzelstuk dat aanvankelijk nergens op lijkt te passen. Maar langzaam ontvouwt zich een schaduwrijk netwerk: Shims werkgever, Smile Privédetectives, blijkt allerminst uniek in zijn diensten. Concurrenten duiken op, verbanden worden zichtbaar en het web rond mevrouw Shim wordt steeds groter. Niet door gebeurtenissen die elkaar opvolgen, maar door personages die elkaar spiegelen, versterken of juist verstoren.
Die vorm – het voortdurende verschuiven van perspectief – zorgt ervoor dat het boek soms meer voelt als een verhalenbundel dan als één doorlopend verhaal. De karakterontwikkeling van mevrouw Shim verloopt daardoor niet lineair of psychologisch opgebouwd zoals in veel Europese thrillers. Maar die keuze past perfect bij de sobere stijl van dit boek: we zien mevrouw Shim door de ogen van anderen net zo vaak als door de hare, waardoor ze zowel aanwezig als ongrijpbaar blijft.
Het plot beweegt dan ook niet vooruit, maar zijwaarts. Mevrouw Shim is een huurmoordenaar leest als een mindmap: Eunok Shim in het midden, met daaromheen steeds meer vertakkingen die uitwaaieren naar andere personages, die op hun beurt weer verbonden zijn met nieuwe cirkels. Het verhaal wordt groter door die uitbreidingen, niet door de volgende gebeurtenis in een lineaire plot. De progressie zit niet in wat er gebeurt, maar in wie we ontmoeten.
Jiyoung schrijft rauw en zuinig. Beschrijving van plaats, tijd en ruimte blijft minimaal. De humor is droog en zwartgallig. Sociale systemen en stilzwijgende hiërarchieën bepalen de acties van de personages meer dan persoonlijke drijfveren.
De grootste kracht van dit boek zit dan ook in wat níét wordt verteld. Emoties worden niet verklaard, kamers niet uitgetekend, keuzes niet beargumenteerd. En toch voel je alles. De stijl lijkt op een reeks snapshots: momentopnames waarin je midden in een scène valt, alsof je met de afstand van een toeschouwer door een venster kijkt. Je observeert meer dan dat je meeleeft, maar precies daardoor komt het verhaal harder binnen. Mensen die bekend zijn met de Aziatische cultuur herkennen het: emotie wordt zelden uitgesproken, maar de druk daaronder is immens.
De uitzichtloosheid die door het verhaal zweeft komt niet voort uit de plot, maar uit het ritme. Het tempo is traag en bijna verstikkend. Soms voelt het alsof je als lezer niet vooruitkomt, alsof het verhaal blijft vertakken zonder duidelijke uitkomst. Maar die mentale opsluiting is ook wat de personages voelen en juist dat maakt het zo indringend.
Ja, de vertelstructuur voelt soms diffuus. Toch is dat precies de bedoeling. Zo openbaart zich langzaam een netwerk waarin pas laat duidelijk wordt hoe alles in elkaar grijpt. Wanneer de puzzelstukjes uiteindelijk in het slotakkoord bij elkaar komen, beweegt het verhaal voor het eerst weer voorwaarts. De climax is niet explosief of bijzonder spannend, maar wel bevredigend.
Jiyoung laat zien dat het ware kwaad voortvloeit uit omstandigheden, in toevalligheden, in systemen en sociale druk. Haar personages opereren in een moreel grijs gebied en voelen geen enkele verplichting om hun keuzes te verantwoorden. Ze proberen simpelweg te overleven. Jiyoung laat zien dat armoede en pijn in Korea niet alleen op straat te vinden zijn, maar juist in de anonieme kamers van de betonnen appartementencomplexen die het land rijk is.
Mevrouw Shim is een huurmoordenaar blijkt, anders dan de titel doet vermoeden, geen nagelbijtende thriller waarin het bloed en geweld van de pagina’s spat. Het is een verhaal over uitzichtloosheid, over een vrouw die zich vastklampt aan een mes zoals een drenkeling aan een reddingsboei. Het mes is voor mevrouw Shim simpelweg het laatste redmiddel om haar kinderen een beter leven te geven. Moreel dubieus? Zeker. Maar juist het doorbreken van Europese en morele conventies maakt dit boek zo bijzonder en voorziet het van een emotioneel, scherp en donker randje.
Mijn naam is Jelle van de Kruijs. Met 2001 als geboortejaar ben ik een jeugdige thrillerliefhebber. Dankzij Schuilplaats van Harlan Coben ben ik het thrillergenre ingezogen. Coben is dan ook mijn favoriete auteur, op de voet gevolgd door Steve Cavanagh en Deon Meyer. Als recensent bij ThrillZone krijg ik de mogelijkheid om kennis te maken met nieuwe auteurs en tegelijkertijd mijn twee passies te combineren; lezen en schrijven.
Alle recensies van deze recensent
Schrijf jouw recensie!